Wat een intranetmanager kan leren van een verlichte verkeerskundige: ruimte en sturing

  • nov 2012
  • Rene
  • ·
  • Aangepast sep 2015
  • 2630
Winksels

Het klinkt spannend: een gebied zonder verkeersborden of beklemmende verkeersregels, gebaseerd op aandacht voor je medeweggebruikers. Onder de naam "share space" wordt hier druk mee geëxperimenteerd, en de resultaten zijn positief. Interessant genoeg zijn er veel parallellen met een sociaal intranet en kunnen intranetmanagers dus leren van de ervaringen van verkeerskundigen.

Twee modellen om activiteiten te organiseren

Uit de economische organisatietheorie weten we dat er in essentie twee modellen zijn om te organiseren:

  1. Aan de ene kant van het spectrum probeer je vooraf voor alle mogelijke situaties regels en processen te hebben om er zeker van te zijn dat er geen verrassingen zullen zijn en alles voorspelbaar en gecontroleerd verloopt. Er wordt bij dit model gebruik gemaakt van hiërarchieën en standaardisatie van processen en/of vaardigheden om alle activiteiten af te stemmen.
  2. Aan de andere kant van het spectrum organiseer je zo min mogelijk vooraf maar zoek je op het moment zelf naar de beste oplossing. Je coördineert door continue onderlinge afstemming.

De grensen van organiseren voor voorspelbaarheid

Om met de complexiteit die gepaard gaat met het organiseren en afstemmen van activiteiten binnen grotere organisaties om te gaan, zijn de meeste organisaties grotendeels volgens het eerste model georganiseerd. De parallel met het verkeer is eenvoudig gemaakt: veel regels, verkeersborden en stoplichten zorgen dat het verkeer zich zo voorspelbaar mogelijk gedraagt.

Maar als ik als eenvoudige vraag stel:"wie heeft afgelopen week voor een rood licht staan wachten en dacht: waarom sta ik hier? het kruisingsvlak is de hele tijd leeg gebleven!" zal een grote meerderheid erkennen regelmatig "voor niets" stil te staan. Je staat natuurlijk niet voor niets stil, je staat stil om de voorspelbaarheid van de regels met elkaar te blijven handhaven.

Het perspectief van organiseren door verbondenheid

Vandaag stond in de NRC Next een artikel over "share space". Verkeerskundigen experimenteren om voor de complexe dynamiek van verkeer op drukke en onoverzichtelijke gebieden zoals binnensteden, om af te stappen van het overmatig "reguleren" (model 1) en juist te kiezen voor model 2: Roep mensen op om met respect voor elkaar samen de ruimte te verdelen, afhankelijk van hoe dat op dat moment het beste uitkomt. Een prachtig voorbeeld van "coördinatie door onderlinge afstemming".

De resultaten zijn positief: auto's blijken veel minder hard te rijden dan als je dat met borden had aangegeven (want een bord van 30 of zelfs 15, welke automobilist neemt dat serieus), omdat heel duidelijk is dat als iedereen rekening houdt met elkaar, iedereen daar baat bij heeft.

The results were striking. Without bumps or flashing warning signs, drivers slowed, so much so that Monderman’s radar gun couldn’t even register their speeds. Rather than clarity and segregation, he had created confusion and ambiguity. Unsure of what space belonged to them, drivers became more accommodating. Rather than give drivers a simple behavioral mandate—say, a speed limit sign or a speed bump—he had, through the new road design, subtly suggested the proper course of action. And he did something else. He used context to change behavior. He had made the main road look like a narrow lane in a village, not simply a traffic-way through some anonymous town.

Wat kunnen we nu hiervan leren voor sociale intranetten? De verkeerskundige Wonderman die aan de wieg stond van het Share Space concept, zei ooit:

“All those signs are saying to cars, ‘this is your space, and we have organized your behavior so that as long as you behave this way, nothing can happen to you’. That is the wrong story”.

Zeer herkenbaar voor hoe bij de meeste organisaties gewerkt wordt: "sorry, ik volg hier gewoon de regels".

Het interessante is dat het "sociaal" maken van het intranet, in essentie, betekent dat je overstapt van het eerste organisatiemodel naar het tweede organisatiemodel. Van verkeersborden en stoplichten naar het "Share Space" concept. Van regels naar aandacht voor elkaar. Dat je mensen de mogelijkheid geeft om in continue interactie af te stemmen wat je doet, hoe je dat doet, rekening houdend met elkaar.

Met als belangrijke constatering: je maakt mensen zeker niet stuurloos: je geeft richting door te framen, door de omgeving in te richten waardoor een voorspelbaar gedrag wordt gestimuleerd.

Bij Winkwaves noemen we dat: "ontwerpen voor ruimte én sturing", in onze ogen een essentiële voorwaarde om een intranet oprecht sociaal te maken.

Wat achtergrondinformatie over Share Space, dat ondanks de internationale naam oprecht "dutch design" is, bedacht door de Friese verkeerskundige Wonderman: