Winksels

Emoties in Winkwaves Kenniscafé

  • Mark
  • aug 2011
  • 1135

Winkwaves Kenniscafé is ontworpen voor het uitwisselen van kennis in een online omgeving. Maar wat is kennis? Welke rol spelen emoties in het delen van kennis? En hoe is er in het ontwerp van het kenniscafé ruimte gecreëerd voor emoties?

'Beauty is in the eye of the beholder'

Hoe leg je schoonheid vast? Mensen maken kunst, foto's en films, boeken. Daarmee is echter niet de schoonheid zelf vastgelegd, enkel het object dat bij de toeschouwer het besef van schoonheid oproept. Voor kennis geldt hetzelfde. Kennis zit in het hoofd van de kenner. Wat we opschrijven, wat we delen, is het object van kennis, niet de kennis zelf. Soms is het kennisobject krachtig genoeg van zichzelf om, zonder verdere uitleg, ook bij anderen direct het besef van kennis op te roepen. Vaker is voor kennis toelichting nodig van de kenner - wat maakt dat precies deze informatie kennis is? En dan nog is het aan de toehoorder om te besluiten of hij het gevoel van kennis deelt. Kennis is geen intrinsiek onderdeel van het object, zoals schoonheid dat niet is van de Mona Lisa.

In Winkwaves Kenniscafé staan daarom de toelichting en het gesprek centraal, niet de website of het document zelf dat wordt toegevoegd. Aan de dialoog ontleent informatie haar status van kennis. Daarmee is het Winkwaves Kenniscafé een typisch voorbeeld van een sociaal medium. En in het sociale verkeer spelen emoties een grote rol. Een korte verkenning van een aantal emotionele momenten in het kenniscafé.

De eerste keer

De eerste toevoeging gaat vergezeld van emoties. Om überhaupt iets toe te willen voegen, heb je een emotie nodig: waar de ratio de argumenten voor en tegen verzamelt en afweegt, zijn het de emoties die ons beslissingen laten nemen. Zeker de eerste keer moet de emotie om toe te voegen sterk zijn, de drempel voor het nieuwe is dan immers nog het hoogst.Er is de onzekerheid over de technische handeling van het toevoegen zelf. Er is de blijdschap, vermengd met een zekere mate van gêne, over deze eerste toevoeging waarmee je jezelf zichtbaar maakt in de groep. Een beetje alsof je voor de eerste keer een nieuwe groep binnenstapt - je bent je bewust van hoe je overkomt, wat anderen zullen denken en of ze je wel zullen accepteren.

Het is een drempel waarmee sommige klanten die een Winkwaves Kenniscafé hebben ingericht, moeite hebben. Wat als het in feite helemaal niet om de mens gaat, maar om de informatie die je kunt plaatsen in het café? Wat als mensen zich helemaal niet bekeken willen voelen? Kan je ook anoniem en onopgemerkt binnen komen? Nee, want het kenniscafé zoals het nu ontworpen is, geeft prioriteit aande kenbaarheid van mensen. Wie zich aanmeldt, komt op de pagina om een profiel aan te maken. Als nieuw lid van een kring word je geacht je even voor te stellen. Je kunt het allemaal negeren, maar wie het ongemakkelijke van de eerste keer voorbij is, kan zich vervolgens makkelijker bewegen in het sociale verkeer van het kenniscafé.

Het virtuele haarnetje

De toevoeging van een vraag, document, vrije gedachte of website aan kenniscafe.com is geen neutrale actie. Alleen al door het toevoegen zelf, spreek je een oordeel uit. Je vindt het object zelf de moeite waard en je verwacht dat anderen er ook hun voordeel mee kunnen doen. Je bent bereid je te associëren met wat je toevoegt, erop aangesproken te worden. Wat je toevoegt, zegt iets over wie je bent, net zo goed als de schoenen die je aanhebt en de muziek die je luistert.

Toch is dat maar ten dele waar. Wie in een fabriek werkt waar voedsel wordt geproduceerd, moet een haarnetje om en overschoenen aan. Zo is het soms ook met objecten die je vanuit je werk toevoegt aan het kenniscafé. Je voegt dingen toe voor anderen, je werkt binnen een project. Je bent misschien lid van groepen waarmee je je verder niet verbonden voelt. Maar wil je aangesproken worden op de dingen die je uit puur zakelijke overwegingen toevoegt? Hoe voorkom je dat mensen denken dat dat haarnetje een mode-statement is?

In het ontwerp zijn enkele mogelijkheden ingebouwd om het verschil aan te geven. Zo kun je sites en documenten die je toevoegt een extra ster meegeven. Op deze wijze maak je ze onderdeel van je persoonlijke selectie. En alhoewel de gestrengen zullen zeggen dat alles wat je doet, deel uitmaakt van wie je bent, zoeken we in het Winkwaves Kenniscafé wederom de nuance. Je identiteit is te belangrijk om alleen aan het systeem over te laten. Hetgeen ook de reden is dat je zelf mag aangeven waarop je een expert bent. Niemand met 16 jaar ervaring op een bepaald gebied, wil door het systeem als nieuweling weggezet worden, alleen maar omdat zij toevallig nieuw in het systeem is.

Social media ook voor de introverten

Kennis is een waardeoordeel van de gebruiker, maar wordt beïnvloed door het gesprek. Toch is een gesprek beginnen niet altijd even makkelijk. Een ultrakorte of juist zeer doorwrochte toelichting kan er voor zorgen dat de ander het gesprek niet wil of durft te starten. Veel gesprekken hebben daarnaast niet als doel de uitwisseling van standpunten, maar de bevestiging van verbondenheid. De inhoud is dan slechts een middel om de onderlinge band te onderhouden.

Wanneer social media enkel voor de extraverten onder ons bedoeld is, dan is een tekstveld voor reactie voldoende om een ieder aan zijn trekken te laten komen. Dat iedereen kan zien wat ik zeg, dat ik wellicht inbreek in een gesprek van een ander met mijn eigen inbreng, ach, dat hoort nu typisch bij social media. Wie echter accepteert dat social media voor een veel grotere groep mensen bedoeld is, zal ook de introverten moeten bedienen. De introverten hoeven niet overal gezien te worden, willen zich niet opdringen en voelen zich bij veel aandacht snel opgelaten. In het Winkwaves Kenniscafé houden we daarmee rekening. De mogelijkheid om een persoonlijk bedankje te sturen die slechts door de ontvanger gezien wordt, de mogelijkheid om dat wat je toevoegt niet op het algemene terras te laten langskomen, om persoonlijk te kunnen chatten zonder dat anderen meekijken - het zijn van die subtiele functionaliteiten die (hopelijk) recht doen aan een ieders emotionele behoeften.

Als ontwerper ben je geneigd vooral bezig te zijn met de functionaliteiten, de structuur en de toegankelijkheid van een product of dienst. Maar als je werkelijk dienstbaar wilt zijn aan de gebruikers van je omgeving, dan moet je rekening houden met het scala aan emoties dat mensen ervaren tijdens het gebruik. Want ook ik heb geleerd dat, zoals Don Norman schrijft in zijn boek Emotional Design: "products can be more than the sum of the functions they perform. Their real value can be in fulfilling people's emotional needs, and one of the most important needs of all is to establish one's self-image and one's place in the world."

Dit artikel is eerder verschenen in onze publicatie 'Domweg, grofweg? Emoties in social media'

Wij maken gebruik van cookies voor onze service. Bezoek je onze website dan ga je akkoord met de cookies.