Winksels Archief

Anders dan...Ja-knikkers

  • jun 2011
  • Mark
  • 1272

De mens neigt van nature naar conformisme - als sociaal wezen hebben we een instinctieve drang ons aan te passen aan de normen en waarden van de groep waarin we ons bevinden. Dat geldt niet alleen in ons privéleven, maar ook in ons werk. Wie zijn werk goed wil doen, past zich aan de bedrijfscultuur aan. Dat geldt voor kleding én mening. Een logisch gevolg hiervan is homogeniteit, of, een stap verder, tunnelvisie. De innovatieve kracht van dergelijke groepen is nihil, want juist innovatie is gebaat bij diversiteit. Hoe kun je de groepsdwang neutraliseren, zonder mensen te veranderen? Sociale media lijken een uitweg te bieden. De ruimte voor een eigen geluid biedt meer mensen een kans dan enkel de grootste schreeuwers.

Laura Kramer, stagiair van de Universiteit van Amsterdam bij Doenersnet (onderdeel van Oxfam Novib), die wij van Winkwaves mede begeleiden, heeft de afgelopen maanden onderzoek gedaan onder actieve 'doeners'. Haar vraag was: Wat maakt nu eigenlijk dat mensen met anderen gaan praten over eerlijke handel? Daarbij heeft ze gekeken naar diverse omgevingen waarin mensen sociaal actief zijn: familie, vrienden, werk en op online sociale netwerken. En alhoewel het onderzoek van Laura kleinschalig en kwalitatief van opzet was, durven we de resultaten toch te generaliseren.

Wanneer 'doeners' zich op een plek weten waar het geaccepteerd is te spreken vanuit hun eigen overtuigingen, spreken ze met anderen over eerlijke handel en hoe je dit in je eigen leven een plek kunt geven. Zodra ze echter als familielid of werknemer worden aangesproken, kijken ze de kat uit de boom. Pas als ze het idee hebben dat de ander ervoor open staat, kan eerlijke handel een gespreksonderwerp worden. Eerlijke handel blijkt zo in het normale sociale verkeer vooral iets waarover je praat met gelijkgestemden. Het gedrag van doeners verandert zodra ze op Facebook zijn. Ondanks, of misschien juist wel dankzij, de 'vriendschappen' met mensen van allerlei pluimage, laat men daar veel eerder een eigen geluid horen. Hoe kunnen we dit begrijpen?

Jaknikkers van vroeger

Sociale media zijn vanuit hun specifieke eigenschappen altijd een vorm van n-op-n communicatie. Wanneer je niet zeker weet wie je bericht allemaal leest, is het niet meer zonneklaar aan wiens normen je je dient te conformeren. Daarmee lijkt het makkelijker je eigen stem te laten horen. Zeker als die mening ook nog eens minder gericht is aan een specifieke ander, zodat de ander die haar leest, zich minder snel persoonlijk aangesproken zal voelen als de normen en waarden niet overeenkomen met de eigen ethiek. Op deze wijze kunnen sociale media bijdragen aan het vergroten van de diversiteit en heterogeniteit. Sociale media binnen een organisatie geven individuen de ruimte meer zichzelf te zijn. Daar word je uiteindelijk als organisatie beter van. Want wie is er nog op zoek naar ja-knikkers?

Wij maken gebruik van cookies voor onze service. Bezoek je onze website dan ga je akkoord met de cookies.